Kruispunt: Een koepel vol verhalen

De koepelgevangenis in Arnhem. Momenteel een opvangplek voor vluchtelingen, maar bijna 130 jaar was het een Huis van Bewaring. Duizenden gevangenen verbleven er, onzeker over hun toekomst, wachtend op hun definitieve straf. Afgelopen zomer sloot de Koepel haar deuren. Pieter Thomassen, katholiek geestelijk verzorger, werkte jarenlang in De Koepel en raakte op een vreemde manier aan het gebouw gehecht. Kruispunt van zondag 6 december volgt hem in zijn werk en mocht filmen bij gesprekken die hij heeft met gedetineerden. Thomassen: "Ze zitten hier hooguit een jaar en weten niet wat ze daarna boven het hoofd hangt. Het pastoraat dat ik hier bedrijf is vaak crisispastoraat."

Thomassen praat voornamelijk met katholieke gedetineerden. Mensen uit Curaçao bijvoorbeeld, maar ook zigeuners, Zuid-Amerikanen en Polen. "De hele wereld komt hier samen." Het is een bijzondere plek om te werken als geestelijk verzorger. Thomassen ziet het als zijn taak om gedetineerden een beetje van hun eigenwaarde terug te geven. "Er zijn hier jongens die in de spiegel kijken en zichzelf haten. Ik wil dat ze hoe dan ook zien dat ze mooie mensen zijn, kinderen van God. Als ze dat weer kunnen gaan geloven, worden het andere mensen."

De gevangenispastor is betrokken bij ‘zijn’ gedetineerden. Dat uit zich niet alleen in de gesprekken die hij met ze voert maar we zien hem ook rappen met twee jongens die hem een zelfgemaakt nummer laten horen. "Ik ben altijd geraakt door hun oprechtheid, als mensen vertellen wat hun overkomen is. Maar natuurlijk ook dat ze worden afgesloten van alles wat hen dierbaar is, van hun familie, van hun vrienden. En wat dat met mensen doet."

Misdaden
In hun misdaden is Thomassen niet geïnteresseerd. "Ik weet bijna nooit wat gedetineerden gedaan hebben. Ik probeer een mens te zien, niet zijn misdaad. Het gebeurt wel eens dat ik toch per ongeluk zie of hoor waarvoor iemand zit. Dan ga ik onwillekeurig anders naar iemand kijken. Eigenlijk vind ik dat niet prettig. Hoe mensen tot hun daad komen, daar kan ik niet over oordelen."

Monument
Thomassen loopt voor een laatste keer door de Koepel. Hij is gehecht aan deze bijzondere plek, een ambivalent gevoel: "Het is natuurlijk altijd goed als er een gevangenis dicht gaat. Een gevangenis is geen doel op zich of een bron van vreugde. Dit is maar een gebouw en daar gaat het niet om. Het gaat om de bewoners die op de cellen zitten. En die kom ik op andere plekken ook wel weer tegen. Dit monument blijft staan, de inhoud verandert."

 Kruispunt, zondag 6 december, 23.05 uur, NPO 2