Kruispunt: Hoe het de monniken vergaat op Schiermonnikoog

Verschillende internationale prijzen sleepten filmmakers Anne Christine Girardot en John Gruter in de wacht met hun documentaire over de verhuizing van de zeven monniken uit de monumentale Sion-abdij in Diepeveen, eind 2015. In een speciale Kruispunt-uitzending van 45 minuten bezoekt Girardot de cisterciënzer monniken in hun nieuwe onderkomen op het waddeneiland en laat zien hoe het hen sindsdien is vergaan.

Bezinning
De monniken hebben begin dit jaar hun plannen voor de bouw van een nieuw klooster aan de eilandbewoners gepresenteerd. Dat riep nogal wat discussie op en de monniken gebruiken de stille tijd, de Veertigdagentijd voor Pasen, om zich te bezinnen op alle reacties en te kijken hoe ze verder gaan met hun bouwplannen.

Terugblik
Ook blikken de monniken terug op het afgelopen jaar, waarin ze met weemoed in het hart hun gigantische klooster verlieten. Alles werd ontmanteld en hun hele vertrouwde leven stond op zijn kop.

Met z’n vieren (de drie oudste broeders komen pas naar Schier als er een nieuw klooster is gebouwd - red.) betrokken ze een klein huisje, midden in het dorp. Filmmaakster Anne Christine Girardot: ’Iedereen dacht: dat gaan ze niet volhouden, zo dicht op elkaar. Maar het gaat eigenlijk heel goed met ze. Er is zelfs een nieuwe broeder bijgekomen, dus nu wonen ze er met z’n vijven.’

Stilte
Inmiddels hebben de monniken hun ritme hervonden, maar ze zoeken wel allemaal naar een nieuwe vorm van stilte. In de bossen van Diepeveen konden ze zich makkelijk terugtrekken. In het dorp op Schier is veel meer lawaai, veel meer drukte. Ook in het huisje waar ze wonen, met muren van bordkarton. Op Schier horen ze elkaar snurken terwijl er in Diepeveen wel 100 meter tussen twee slaapkamers zat. Toch lukt het de monniken op hun ‘cel’, hun slaapkamer, de stilte in zichzelf te vinden. Ze mediteren of lezen de Bijbel. En buiten, op het strand, zijn ze onderdeel van de eeuwigheid. Daar zie je ze lopen, langs de grens tussen hemel en aarde.

Wezenlijke vragen
Op Schier zijn de monniken dichter tot elkaar gekomen, letterlijk en figuurlijk. Wonen op het eiland heeft hun spiritualiteit verdiept. In Diepeveen ademde de hele omgeving religieus leven. Op Schier maakt hun omgeving niet meer vanzelf dat ze monnik zijn. Dus worden ze teruggeworpen op wezenlijke vragen: waarom ben ik monnik geworden? Wat is dat, monnik zijn? Hoe hou ik dat in stand? Ze moeten opnieuw op zoek naar hun identiteit.

Jaloers
Filmmaakster Girardot trekt al drie jaar op met de monniken. Dat heeft haar, ook spiritueel veel gebracht.
‘De kwaliteit van hun stilte ontroert me’, zegt ze. ‘Ik ben er zelfs jaloers op. Het kloosterleven zou ik niet volhouden, maar het appelleert aan een diep verlangen in mij.’
Kruispunt, zondag 16 april om 22.15 uur op NPO 2.