KRO-NCRV 2Doc: De zaak gebroeders R.

In November 2012 wordt in een greppel op de Drentse heide in Dwingelderveld het lichaam gevonden van een wandelaar. Hij is met drie kogels in de rug geschoten. In juli 2013 wordt een gepensioneerd echtpaar dood aangetroffen in hun woning in Exloo. Zij zijn door verwurging om het leven gebracht. In maart 2014 stormt een arrestatieteam van de politie de woning binnen van Admilson en Marcos R.

De twee uit Brazilië geadopteerde broers pleegden in koelen bloede drie roofmoorden op willekeurige slachtoffers. Maar was roof wel echt het motief? Hoe toerekeningsvatbaar waren ze? Het Openbaar Ministerie en vier advocaten maken zich op voor de zaak gebroeders R., een rechtszaak waarin veel op het spel staat. Het Openbaar Ministerie koerst op levenslang, vergelding, opsluiten. De verdediging strijdt voor TBS, behandeling, heropvoeden en probeert uit alle macht een levenslange gevangenisstraf te voorkomen, ook omdat de verdachten nog jong zijn. Een juridisch steekspel, dat tot op het scherpst van de snede zal worden uitgevochten. 

De filmmakers kregen unieke toegang tot alle partijen: De advocaten, het Openbaar Ministerie, de rechercheurs, maar ook de verdachten zelf. We horen de geluidsfragmenten van de afluisterapparatuur die de politie in het geheim in hun woning heeft geplaatst, we zien ze op de verhoortapes van de politie praten over de moorden. En we zien ze in de gevangenis als ze bezocht worden door hun advocaten. Ze bespreken het aankomende strafproces en het risico dat ze voor hun leven lang achter de tralies gaan. We leren de broers kennen en horen waarom het zo verschrikkelijk mis is gegaan.

Nederland kent als enige EU land levenslange gevangenisstraf - tot aan de dood. Op dit moment zitten in ons land 33 mensen een levenslange gevangenisstraf uit. Officieel is dit in tegenspraak met het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens. Nederland is hiervoor door het Europese Hof regelmatig op de vingers getikt. Om die reden werd onlangs door justitie een nieuwe regeling omtrent levenslang in het leven geroepen.

Levenslang gestraften krijgen voortaan uitzicht op vrijlating. Na een periode van 25 jaar in detentie bepaalt het Adviescollege Levenslanggestraften of de gevangene mag gaan werken aan een eventuele terugkeer in de maatschappij. Centraal hierbij staat de vraag of de gestrafte veilig kan terugkeren. Ook het perspectief van slachtoffers en nabestaanden wordt meegewogen. De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie beslist hier over.

Alleen bij een positief oordeel mag de levenslanggestrafte starten met activiteiten die hem voorbereiden op een eventuele terugkeer in de samenleving. Als dat goed gaat, kan een levenslang veroordeelde in aanmerking komen voor vrijlating. Op basis van de adviezen beslist de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie uiteindelijk of er een gratievoorstel wordt ingediend bij de Koning.

Critici – advocaten, maar ook de Raad voor de Rechtspraak – vinden dat een onafhankelijke rechter moet bepalen of een levenslang gestrafte in aanmerking komt voor vrijlating, niet een politiek figuur. Een aantal advocaten, waaronder Wim Anker willen de zaak aanhangig maken bij het Europese Hof in Straatsburg.

Maria Mok en Meral Uslu wonnen eerder de Gouden Tegel voor de documentaire Longstay en regisseerden o.a. De verdediging van Robert M., De Kinderrechter, Anker & Anker.

De zaak gebroeders R. is een documentaire van Maria Mok en Meral Uslu in samenwerking met KRO-NCRV. De film is tot stand gekomen met steun van CoBO.

KRO-NCRV 2DOC: De zaak gebroeders R., 9 april om 21.00 uur bij NPO 2.