KRO-NCRV 2 Doc: Green Gold

CO2 uitstoot, klimaatverandering en slinkende energievoorraden bedreigen de wereld. Fossiele brandstoffen als olie en aardgas hebben afgedaan als milieuonvriendelijk, biobrandstof gemaakt van sojaolie of houtafval lijkt het milieuvriendelijke alternatief. Maar is biobrandstof wel zo milieuvriendelijk? 

In de jaren negentig van de vorige eeuw produceerden Europese boeren meer dan ze konden afzetten. Er werden nieuwe afzetmarkten gezocht voor grote hoeveelheden tarwe, mais en koolzaad. Met deze landbouwproducten werden de eerste biobrandstoffen gemaakt. Na de eeuwwisseling leek biobrandstof uit soja- of palmolie dé oplossing voor onze energiecrisis. De brandstof leek een belangrijk wapen in de strijd tegen de CO2 uitstoot van auto’s, vliegverkeer en schepen. Maar tegenover het gunstige milieueffect stond de praktijk van grootscheepse ontbossing en onderdrukking van boeren, tegenover de lage kostprijs van biobrandstof stonden sterk stijgende prijzen op de wereldmarkt voor landbouwproducten. Landbouwgrond werd namelijk niet meer gebruikt voor de productie van voedsel maar voor biobrandstof. Hiermee werd een nieuw dilemma zichtbaar: Wat is belangrijker, voedsel of brandstof?

De documentaire Green Gold van onderzoeksjournalist-filmmaker Sergio Ghizzardi toont de geschiedenis van de biobrandstof en maakt korte metten met het sprookje van biobrandstof als duurzaam alternatief. De film, waar de filmmaker vijf jaar aan werkte, neemt de toeschouwer mee op een onthutsende reis door de wereld van de biobrandstof. Van het rode pluche in Brussel waar politici luisteren naar energielobbyisten van multinationals, naar Rotterdam die de ambitie heeft om ’s werelds grootste overslaghaven van biobrandstoffen te worden. Terwijl in Indonesië dagelijks grote stukken regenwoud moedwillig in brand worden gestoken om ruimte te maken voor palmolieplantages, worden in Argentinië arme boeren op gewelddadige wijze gedwongen tot het verbouwen van soja, als basis voor biobrandstof.  

Na groeiende kritiek op de eerste generatie biobrandstoffen is de industrie naarstig op zoek naar beter alternatief. In hightech laboratoria in Scandinavië proberen wetenschappers een nieuwe ‘milieu-neutrale’ brandstof te maken van afval, stro en algen. Maar zelfs als hen dat lukt, hoe duurzaam is deze tweede generatie biobrandstof? Industrieën beconcurreren elkaar en gebruiken vaak dezelfde grondstoffen. Duurzaamheid bij de één levert extra milieubelasting of een hogere grondstofprijs bij de ander. KRO-NCRV 2Doc Green Gold laat zien hoe de zoektocht naar biobrandstof onze samenleving tekent, waarin burgers én politici afhankelijk worden van een wereldwijd economisch machtsspel. 

In januari 2018 stemt het Europees Parlement over het rapport van de Nederlandse Europarlementariër Bas Eijckhout (GroenLinks) waarin het gebruik van palmolie en andere landbouwgewassen voor biobrandstoffen aan banden wordt gelegd.

KRO-NCRV 2Doc Green Gold, dinsdag 9 januari 22.55 uur NPO 2